Tarih Biliminin Temelleri: Tanım, Kapsam ve Önemi
Görsel:Herodot Büstü
tarih yöntemleri konusundan tekrar edebilirsin
1) Tarih Nedir?
Tarih, insan topluluklarının geçmişteki faaliyetlerini yer ve zaman göstererek, belgelere dayanarak ve neden-sonuç ilişkisi kurarak inceleyen bilim dalıdır. Konu alanı yalnızca savaş ve siyaset değildir; ekonomi, kültür, bilim, sanat, düşünce ve günlük yaşam da tarihin kapsamındadır.
2) Tarihin Kapsamı
- İnsan ve toplum merkezlidir.
- Geçmişteki olay ve olguları inceler.
- Zaman, mekân ve belge üçlüsüne dayanır.
3) Tarih Biliminin Temel İlkeleri
- Belgeye dayanma: Kanıt olmadan tarihsel bilgi kurulamaz.
- Zaman ve mekân: Olaylar belirli bir yerde ve belirli bir zamanda gerçekleşir.
- Neden-sonuç: Olaylar arasında ilişki kurulur.
- Objektiflik (tarafsızlık): Farklı kaynaklar karşılaştırılır.
4) Tarihin Yöntemi (Araştırma Basamakları)
- Tarama: Konuyla ilgili kaynakları bulma
- Tasnif: Kaynakları sınıflandırma
- Tahlil ve Tenkit: Bilgiyi doğrulama, güvenilirliği inceleme
- Sentez: Bilgileri birleştirip anlamlı sonuca ulaşma
- Yazım: Sonuçları bilimsel dille aktarma
5) Tarihin Kaynakları
Görsel: Çivi yazılı tablet
Kaynak türleri: Tarihin birçok kaynağı vardır bunlar tam olarak şöyledir:
- Yazılı kaynaklar: Kitabe, ferman, belge, arşiv
- Yazısız/maddi kaynaklar: Araç-gereç, yapı, mezar, para
- Görsel-işitsel kaynaklar: Fotoğraf, film, ses kaydı
- Sözlü kaynaklar: Tanıklıklar, sözlü kültür ürünleri
Birincil kaynak: Olayın yaşandığı döneme ait belge
İkincil kaynak: Sonradan oluşturulan eser
6) Tarih Biliminin Diğer Bilimlerle İlişkisi
Tarih bilimi tek başına düşünülemez ki tüm bilim dallarında bu kural geçerlidir. Genel olarak tarihin ilişkili olduğu bilim dalları tam olarak şunlardır:
- Coğrafya: Mekân ve çevre koşullarını açıklar
- Arkeoloji: Yazısız dönemleri aydınlatır
- Antropoloji / Sosyoloji: Toplum yapısını çözümler
- Kronoloji: Zaman düzenini kurar
- Filoloji: Eski dilleri ve metinleri inceler
7) Tarih Öğrenmenin Önemi
- Birey için: Kimlik ve bilinç kazandırır.
- Toplum için: Ortak hafıza oluşturur.
- Gelecek için: Sağlıklı yorum ve çıkarım sağlar.
8) Tarih Yazıcılığına Kısa Not
- Herodot: Hikâyeci tarih anlayışı (Tarihin babası olarakda bilinir)
- Thukydides: Neden-sonuç temelli yaklaşım
- İbn Haldun: Toplum ve tarih felsefesi
- Leopold von Ranke: Belgeye dayalı modern tarihçilik
Görsel: Rosetta Taşı
Görsel Kaynaklar
- Bu sitedeki tüm görseller Wikimedia Commonstan alınmıştır